Cách theo dõi các mốc phát triển của bé theo bảng kiểm của CDC

Mốc phát triển chia thành bốn nhóm: giao tiếp xã hội và cảm xúc, ngôn ngữ, nhận thức (học hỏi, giải quyết vấn đề), và vận động. Một mốc ở tháng nào nghĩa là phần lớn trẻ đã làm được việc đó khi tới tuổi ấy.

Năm 2022, CDC cùng Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) sửa lại bảng kiểm để mỗi mốc là việc mà đa số trẻ (từ 75% trở lên) làm được ở tuổi đó, thay vì mức trung bình. Nhờ vậy, nếu bé chưa làm được một mốc, đó là lý do để hỏi bác sĩ sớm chứ không phải để chờ thêm.

Bảng kiểm miễn phí trên trang web của CDC, có bản tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và một số ngôn ngữ khác; CDC cũng có ứng dụng Milestone Tracker miễn phí.

CDC có bảng kiểm cho 12 mốc tuổi: 2, 4, 6, 9, 12, 15 và 18 tháng; 2 tuổi; 30 tháng; 3, 4 và 5 tuổi.

Các mốc này gần trùng với những lần khám định kỳ mà AAP khuyến nghị ở Mỹ. Ở Việt Nam lịch khám có thể khác; bạn vẫn có thể dùng bảng kiểm vào bất kỳ lần đi khám hay đi tiêm nào gần với tuổi đó.

Nếu bé sinh non, hãy hỏi bác sĩ xem nên đối chiếu theo tuổi thật hay tuổi đã hiệu chỉnh (tính từ ngày dự sinh).

1. 1Tải hoặc in bảng kiểm của độ tuổi bé sắp tới, không phải tuổi đã qua. Bé 3 tháng thì xem bảng 4 tháng.
2. 2Mỗi tuần một lần, đọc lại danh sách lúc thong thả và đánh dấu những gì bạn thấy bé làm. Chỉ đánh dấu khi đã thấy tận mắt, không đánh dấu “chắc là làm được”.
3. 3Ghi ngày bạn thấy lần đầu cạnh mỗi mốc. Một dòng là đủ: “14/5 — lẫy từ ngửa sang sấp trên thảm.”
4. 4Chừa một dòng “điều tôi muốn hỏi” ở cuối trang. Ghi ngay khi bạn băn khoăn, đừng đợi đến ngày khám mới cố nhớ.
5. 5Chụp ảnh trang đó trước mỗi lần đi khám, để bác sĩ xem được kể cả khi bạn quên mang sổ.

Một đoạn video ngắn thường giúp hơn mô tả bằng lời, nhất là với những việc bé chỉ làm ở nhà, như một tiếng bập bẹ hay một kiểu cử động.

CDC khuyên ba mẹ “hành động sớm”: nói với bác sĩ nếu bé chưa đạt một hay nhiều mốc của độ tuổi, nếu bé mất đi một kỹ năng đã từng có, hoặc đơn giản là bạn thấy có điều gì đó chưa ổn. Bạn có thể hỏi về sàng lọc phát triển.

AAP khuyến nghị sàng lọc phát triển bằng công cụ chuẩn hoá ở một số lần khám trong những năm đầu, ngoài việc theo dõi thường xuyên. Hãy hỏi bác sĩ của bé xem ở nơi bạn sống việc này được làm khi nào.

Đừng tự kết luận từ bảng kiểm, và đừng so bé với con nhà khác. Mỗi trẻ có nhịp riêng; chính vì thế người đánh giá là bác sĩ, còn việc của bạn là ghi lại điều mình thấy.

• Xem bảng kiểm như một danh sách gợi ý để chơi với bé: muốn bé tập lẫy thì cho bé nằm sấp chơi lúc tỉnh, muốn bé bập bẹ thì nói chuyện và chờ bé “đáp”.
• Không cần đánh dấu mỗi ngày. Mỗi tuần một lần là đủ để không bỏ lỡ điều gì.
• Ghi cả những khoảnh khắc không có trong danh sách. Lần đầu bé cười thành tiếng với bà cũng đáng nhớ như một mốc.
• Nếu cả hai ba mẹ cùng chăm, hãy ghi chung một chỗ để khỏi tranh luận “con lẫy lần đầu hôm nào”.

Baton có sẵn bảng kiểm “Learn the Signs. Act Early.” của CDC từ 2 tháng đến 5 tuổi, chia theo bốn nhóm, mở đúng độ tuổi bé sắp tới. Mỗi mốc được viết là “đa số trẻ làm được việc này khi…”, ghi rõ nguồn, kèm lời nhắc nhẹ nhàng hãy hỏi bác sĩ nếu bạn có băn khoăn — không bao giờ có điểm số.

Đánh dấu một mốc thì Baton gợi ý lưu thành một Khoảnh khắc, với ghi chú và tối đa bốn ảnh. Các mốc đã đánh dấu đồng bộ sang máy ba/mẹ còn lại qua iCloud, hiện trong Lịch sử và trên tấm thiệp tháng của bé. Bảng kiểm miễn phí; 20 khoảnh khắc đầu miễn phí, Baton Plus mở không giới hạn. Không tài khoản, không quảng cáo, không phân tích dữ liệu — và Baton sắp có trên App Store.